Tylko słabi gracze biorą dopalacze

D O P A L A C Z E

Blisko dwa lata temu, 30 sierpnia 2008 roku w Łodzi otworzono pierwszy w Polsce sklep z tzw. dopalaczami. Dziś w Łodzi działa już ponad 20 takich sklepów. W całej Polsce – niemal 300. I wciąż otwierane są nowe. 

Czym są dopalacze?

Dopalacze - (ang. smart, legal high, herbal high, boosters) – to termin nie posiadający charakteru naukowego; używa się go potocznie dla nazwania grupy różnych substancji lub ich mieszanek o rzekomym bądź faktycznym działaniu psychoaktywnym, nie znajdujących się na liście substancji kontrolowanych przepisami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.
Dopalacze, wbrew krążącym opiniom, nie są bezpieczną alternatywą dla narkotyków i innych środków psychoaktywnych. Nie zostały jeszcze dobrze przebadane, gdyż są to substancje „młode”.

Dopalacze to przede wszystkim mieszanki ziołowe, złożone z roślin. Każda z tych roślin może mieć nawet po kilka substancji o działaniu psychoaktywnym (tzw. alkaloidy). Zwykle wywołują działanie psychodeliczne (nadwrażliwość zmysłowa, wahania nastroju od depresji po euforię, halucynacje – omamy), relaksujące, uspokajające, euforyzujące i stymulujące; podobne do działania marihuany. Działania niepożądane po wypaleniu lub spożyciu takiej mieszanki, to np. bóle głowy, bóle w klatce piersiowej, zaburzenia oddychania, bezsenność, problemy z koncentracją, stany lękowe przy wyższych dawkach oraz objawy psychotyczne.

Dopalacze są także tworzone na bazie syntetyków. Środki syntetyczne to substancje działaniem zbliżone do narkotyków, np. N-benzylopiperazyna (BZP) i 3-Trifluorometylofenylpiperazyna (TFMPP) działają podobnie do amfetaminy i metamfetaminy, a 1-pentylindol-3-yl (JWH-018) podobnie do marihuany i haszyszu. Ich działania niepożądane to przede wszystkim: bóle głowy, zaburzenia snu, wahania nastroju, zaburzenia lękowe, halucynacje, urojenia, nudności, wymioty, problemy z pracą serca.

Łódź walczy z dopalaczami

Przy nasilających się działaniach ze strony przedsiębiorców prowadzących sklepy z „dopalaczami” Wydział Edukacji Urzędu Miasta Łodzi prowadzi konsekwentne programy, skierowane na edukację i informację na temat skutków zażywania środków psychoaktywnych.

24 maja odbyło się spotkanie informacyjne Prezydenta Miasta z rodzicami i dyrektorami gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych w sprawie dalszych wspólnych inicjatyw prowadzonych przez miasto i przez szkoły. Na spotkaniu przyjęto wspólną strategię działań, mającą na celu ochronę dzieci oraz stałe informowanie Miasta o nowopowstających sklepach. Wypowiedzi rodziców potwierdzały konieczność zdecydowanego „zwarcia szyków”, konsekwentnej pracy wychowawczej oraz przede wszystkim kampanii edukacyjnej informującej o niebezpieczeństwach i zagrożeniach. W sprawie legalnych narkotyków interweniować może każdy. Dostępny jest specjalny formularz, za pośrednictwem którego, zaniepokojony obywatel może przekazać informację o wzbudzającym jego wątpliwości sklepie.

FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY DO INSTYTUCJI KONTROLNYCH >>>

Już w czerwcu do uczniów gimnazjów dotarły ulotki informujące o zagrożeniach związanych z dopalaczami, a od września rozpoczną się warsztaty profilaktyczne w szkołach. Dla nastolatków przeprowadzone zostaną dwugodzinne warsztaty profilaktyczne. Treści szkoleń i warsztatów opracowane zostały przez specjalistów MONAR-u.

Działania jakie miasto podjęło w walce z „dopalaczami”:

* inicjatywa władz miasta (list intencyjny do Parlamentarzystów – wysłany 27 maja 2010r.) dotyczący zmian ustawodawczych w kwestii dopalaczy

* kontrole sklepów przez instytucje kontrolne oraz Straż Miejską i Policję jako wynik spotkania prezydenta Tomasza Sadzyńskiego z przedstawicielami tych instytucji.

* We wrześniu w łódzkich gimnazjach rozpocznie się program profilaktyczny z udziałem terapeutów i podopiecznych Stowarzyszenia Monar w Łodzi. Prowadzącym warsztaty (2-4 godz.) będzie specjalista od uzależnień, w zajęciach weźmie udział także osoba po terapii odwykowej, zachowująca abstynencję narkotykową. W treści warsztatów znajdą się informacje na temat dopalaczy. Koncert hip-hopowy w wykonaniu pacjentów MONAR, aktualnie przechodzących terapię. Utwory promują życie wolne od używek.

W Łodzi jest 46 gimnazjów. Projekt zakłada 3 warsztaty w każdym gimnazjum oraz jeden koncert dla młodzieży uczestniczącej w warsztatach z trzech szkół. Łącznie przeprowadzonych zostanie 138 warsztatów i 15 koncertów.

* Spotkanie Prezydenta Łodzi z dyrektorami szkół i rodzicami uczniów i przekonanie ich, że jedną z form działania przeciw dopalaczom jest współpraca z instytucjami kontrolnymi. Informowanie ich o nieprawidłowościach w sprzedaży, sytuacjach które zagrażają bezpieczeństwu i czystości miasta.

* Prowadzona jest strona internetowa www.antydopalacze.lodz.pl

* W Pasażu Schillera działała „Galeria Łodzian”. Od godziny 14 do 16 od poniedziałku do piątku łodzianie mogli nagrywać swoje opinie przed kamerą nt. sprzedaży dopalaczy. Nagrania są zamieszczone na stronie www.antydopalacze.lodz.pl 

* 21 czerwca Prezydent Łodzi podjął decyzję o zamknięciu sklepu w trybie natychmiastowym (podstawą było to, że najemca podnajmował sklep bez zgody delegatury sprzedawcy dopalaczy).

* 1 lipca – zgodnie z zaleceniem Prezydenta Łodzi – zniknęły reklamy smart shopów, które wisiały na miejskich powierzchniach.

* W szkołach, autobusach i tramwajach wywieszone są plakaty z hasłem „Dopalacze mogą Cię wypalić”, rozdawane są ulotki.

Kontrole sklepów

* Urząd Kontroli Skarbowej w Łodzi 25 czerwca 2010 roku przy współudziale pracowników urzędów skarbowych przeprowadził kontrole w sklepach sprzedających dopalacze. Czynności kontrolne polegały głównie na sprawdzeniu, czy sprzedaż dopalaczy nie odbywa się z pominięciem kas fiskalnych. Działania zakończyły się nałożeniem jednego, tysiączłotowego mandatu. Wszczęto też 13 postępowań kontrolnych.
W trzech sklepach kontroli nie udało się przeprowadzić, bo były zamknięte.
W kontrolę zaangażowanych było 180 osób z Urzędu Kontroli Skarbowej i urzędów skarbowych.

* Kontrole prowadziły także Policja, Straż Miejska, a także wszystkie instytucje kontrolne w mieście. Efekty? Mandaty, wycofanie źle oznaczonych produktów przez Inspekcję Handlową, skierowanie spraw do UOKiK, kary pieniężne dla właścicieli sklepów z dopalaczami.

LISTA INSTYTUCJI KONTROLUJĄCYCH SKLEPY Z DOPALACZAMI >>>

Konieczna jest zmiana prawa 

Dotychczas wszystkie sprawy dotyczące sprzedaży dopalaczy były umarzane przez prokuratury. Tak było w Łodzi, Poznaniu i Lublinie. Opinie biegłych były jednoznaczne: w składzie dopalaczy nie ma zakazanych przez prawo substancji psychoaktywnych. Także celnicy i urzędy skarbowe nie przyczyniły się do ograniczenia handlu tymi substancjami.

Walczyć z nimi jest trudno przez jeden sprytny zabieg producentów. Chodzi o informację na opakowaniu, że dopalacze nie są przeznaczone do spożycia i są jedynie wyrobem kolekcjonerskim. Na wyrobach są także informacje o składzie oraz ostrzeżenia, więc producenci trzymają się ściśle przepisów prawa.

Eliminację z obrotu handlowego tego typu specyfików może zapewnić jedynie zmiana uregulowań ustawowych. Dopisywanie na listy zakazanych preparatów kolejnych środków odurzających nie rozwiązuje problemów, ponieważ przedsiębiorcy natychmiast w miejsce zakazanego wprowadzają nowy środek zawierający jego pochodne.
Producenci nauczyli się też tak dokładnie i zgodnie z prawem oznaczać produkt, że sami inspektorzy handlowi przyznają, że mają coraz mniejsze pole manewru, by choćby ukarać sprzedawcę mandatem.

24 czerwca na konferencji prasowej w Urzędzie Wojewódzkim Minister Sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski powiedział, że Polska ma ambicje by na froncie walki z dopalaczami, znaleźć się w czołówce skutecznego wyeliminowania ich z rynku. Rząd jest zdeterminowany i w tempie ekspresowym chce przeprowadzić niezbędne prace legislacyjne.  

* Już w lipcu Senat zajmie się pierwszą z trzech przygotowanych ustaw, wykluczającą z obrotu kolejnych 7 substancji, które do tej pory były legalnymi składnikami dopalaczy (rok temu na liście substancji zakazanych było ich 18).

* Kolejna regulacja ma sprawić, że nowe substancje, zawarte w dopalaczach, zostaną objęte pilną kontrolą Państwowej Inspekcji Handlowej i zostaną na okres badań – 18 miesięcy - wycofane z rynku. Jeżeli potwierdzi się, że są one szkodliwe dla zdrowia, znikną z półek „smartshopów” na zawsze.

* Trzeci projekt to nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, który ma objąć zakaz reklamy sugerującej. Chodzi o to, aby wyeliminować ze świadomości młodych ludzi wrażenie, że dopalacze wywołują stany euforyczne czy ekstatyczne.

Wsparcie z NBA