Rok 2016 - nr 1

« powrót

Kronika Miasta Łodzi, nr 1 (73) 2016

Ćwierć wieku „Kroniki Miasta Łodzi"

 

okładka KMŁ 2016 (orginal)

W styczniu 1991 roku Rada Miejska w Łodzi postanowiła powołać czasopismo Samorządu Łódzkiego. W tamtym bardzo trudnym czasie, gdy Łódź boleśnie dotknął kryzys strukturalny, była to dobra decyzja, bo wspomagała własną inicjatywą wydawniczą budowanie nowej tożsamości naszego miasta. Była to przy tym decyzja śmiała. Kiedy łódzcy radni ją podejmowali, jedyne czasopismo miejskie o długiej, jeszcze międzywojennej tradycji wydawał tylko samorząd Poznania. Inne miasta zaczęły wprawdzie też to robić, ale później i z mocno zmiennym szczęściem. Dziś niektóre z nich to już przeszłość i bynajmniej nie z powodu oszczędności budżetowych, ale z braku jasnych redakcyjnych koncepcji. 

„Kronika Miasta Łodzi" wchodzi tymczasem w ćwierćwiecze swego istnienia. Jest dziś rozpoznawalnym periodykiem, wyczekiwanym nie tylko przez naszych Czytelników w Łodzi, ale udostępnianym także systematycznie w zbiorach kilkudziesięciu bibliotek w kraju i za granicą. Z listów i innej korespondencji przychodzącej do redakcji - nieraz z bardzo daleka - otrzymujemy sygnały, że to, co przekazujemy na naszych łamach, dobrze spełnia wynikający z prawa lokalnego priorytet uznający „Kronikę Miasta Łodzi" za istotny element promocji Łodzi w kraju i za granicą, zawierający informacje z życia miasta i o przedsięwzięciach władz miejskich. 

Łodzianie, także ci rozsiani po świecie, w „Kronice" znajdują pogłębione informacje o aktualnych sprawach miasta, wydarzeniach kulturalnych, życiu społecznym, otrzymują też szeroki dostęp do ciekawej i różnorodnej tematyki historycznej, zwłaszcza do nieznanych często faktów z dziejów Łodzi w XX wieku. 

Dużym zainteresowaniem cieszy się zainicjowany przez naszą redakcję cykl wydawniczy „Bohaterowie trudnych czasów", ukazujący się nieprzerwanie od 2006 roku. Dotychczas w ramach Biblioteki „Kroniki Miasta Łodzi" opublikowaliśmy 60 biografii osób związanych z Łodzią, które swoim życiem położyły wybitne zasługi na drodze do wolności i niepodległości, a ich nazwiska często były dotąd nieznane lub zapomniane. Uznaliśmy, że jest to jeden z potrzebnych elementów tworzenia pozytywnej tożsamości naszego miasta. W opinii środowiska nauczycielskiego cykl ten dobrze spełnia pożyteczną edukacyjną rolę w pracy z młodzieżą. 

Łódź jak każda rozwijająca się metropolia niesie z sobą niekończącą się mozaikę tematów. To różne obszary, różne sfery i różne dziedziny życia miasta składające się na jego puls - warte dotknięcia, opisania, spopularyzowania. Od 2004 roku staramy się w miarę konsekwentnie różne miejskie tematy grupować w większe skojarzone bloki. To zawsze sprzyja szerszemu opisaniu zjawiska, a przy okazji także lepszej jego analizie. Dotychczas udało nam się opracować 48 numerów z odrębnym tematem przewodnim. Cieszy, że niektóre z naszych opracowań posłużyły naukowcom jako inspiracja dla ich dalszych badań nad tematyką poruszoną po raz pierwszy na łamach miejskiego kwartalnika. Będziemy nadal proponować kolejne bloki ciekawych tematów czerpanych z dorobku miasta i w miarę możliwości poszerzać „łódzką" wiedzę. 

Wchodząc w 25. rok istnienia „Kroniki Miasta Łodzi" wracamy po raz kolejny do tematyki samorządowej. Przyglądamy się przemianom demokracji lokalnej Łodzi po 1918 i po 1990 roku. Przybliżamy więc wciąż mało znaną historię międzywojennego Samorządu Łodzi - wartą na pewno dalszych pogłębionych studiów i badań - oraz refleksje najnowsze, nawiązujące do doświadczeń jego współczesnej postaci. Z dzisiejszej perspektywy demokracja lokalna wydaje się silniejsza niż kiedykolwiek, bardziej autonomiczna i niewątpliwie odleglejsza od różnych koncepcji centralistycznych.

 

Gustaw Romanowski

 

 

Spis treści

Pierwsze kolumny

Przemysław Waingertner, Samorząd międzywojennej Łodzi

Małgorzata Cudak-Niewiadomska, Samorząd w różnych odsłonach

Błażej Filanowski, Osiedla bliżej samorządności. Rozmowa z Łukaszem Prykowskim

Ilona Majewska, Pomysłowa edukacja obywatelska

Kultura

Mikołaj Mirowski, Ziemia obiecana w Teatrze Nowym

Paulina Dzwonkowska, 70 lat łódzkiej Akademii Sztuk Pięknych

Wojciech Grochowalski, Kolekcja rodziny Poznańskich gościła w Łodzi

Błażej Filanowski, Kosmopolitania

Mikołaj Mirowski, Teatralny Tlen w Domu Literatury

Historia

Bożena Pellowska-Chudobińska, Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Łódzkiej im. Artura Rubinsteina

Gustaw Romanowski, 50 lat temu Ryszard Stanisławski wszedł do Muzeum Sztuki

Błażej Filanowski, Powstaje Makieta Litzmannstadt Getto

Ewa Bladowska, Anna z Wernerów Scheiblerowa

Andrzej Kobak, Łódzkie ślady Rotha i Wittlina

Aneta Stawiszyńska, Działalność społeczna ks. Wacława Wyrzykowskiego (1875-1936)

Waldemar Ludwisiak, Wyższa Szkoła Filmowa

 

Nauka

Błażej Filanowski, Planetarium z prawdziwego zdarzenia

 

Łódzkie organizacje pozarządowe

Mirosław Zbigniew Wojalski, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami

 

Wspomnienia

Gustaw Romanowski, Karl Dedecius (1921-2016) wspominał...

Jarosław Kita, Maria Nartonowicz-Kot (1950-2015)

Małgorzata Golicka-Jabłońska, Jerzy Kroh (1924-2016)

Teresa Dębowska-Romanowska, Elżbieta Pleszkun-Olejniczakowa (1948-2016)

Małgorzata Golicka-Jabłońska, Józef Henryk Wiśniewski (1931-2016)

Recenzje

Krzysztof Paweł Woźniak, Słownik odchodzących czasów

Dominika Łarionow, Monografia Muzeum Sztuki w Łodzi

Małgorzata Golicka-Jabłońska, Uniwersytet różnie opowiedziany

Gustaw Romanowski, Otoczone drutem państwo

Jolanta Sowińska-Gogacz, Baśnie Eliany

Osiedla, domy, ulice

Dariusz Kędzierski, Ulica dobrej starej nazwy

Andrzej Jankowski, Widzew Wschód

 

Z łódzkiego raptularza. Opracowała Małgorzata Golicka-Jabłońska