Rok 2016 - nr 3

« powrót

Kronika Miasta Łodzi, nr 3 (75) 2016

Łódzkie media

KMŁ 2016_3_ (orginal)

Nasza okładka

Bustrofedon, czyli jak podróżować po Łodzi

Okładka poprzedniego numeru „Kroniki" przedstawia 25 łodzian wybranych równie arbitralnie, co przypadkowo. Ilustrację zainspirowało hasło „wspólni znajomi", rodem z lansowanej przez Facebooka towarzyskiej zabawy internetowej. Nie wszyscy z przedstawionych na okładce moich znajomych znali się wcześniej, niektórzy poznali się dopiero dzięki niej, inni są po prostu znani. Klucz powiązań towarzyskich był więc prosty, a dyscyplina wyborów niewielka. Bohaterów okładki jednak coś łączy. Wszyscy są przybyszami z innych miast, krajów, a nawet kontynentów (przy okazji przeprosiny dla Juliet M., której rodzinną Kenię złośliwy chochlik zamienił na Etiopię).
Dopełnieniem tej kolekcji jest prezentowany w tym numerze zbiór 25 łódzkich kamienic. Ich wybór jest o tyle losowy, że to jedynie stacje drogi wytyczonej między działkami o numerach 25. Obwarowany zakazami jest natomiast regulamin podróżowania, np. nie wolno przecinać raz przebytej drogi, nie wolno zawracać (dlatego z Orlej 25 na Piłsudskiego 25 należy przejść przez Galerię Łódzką). Prostotę pomysłu na podróż parcelami niespodziewanie komplikuje wyjątkowa cecha łódzkich ulic. Na regularną kratownicę planu miasta składają się odcinki bardzo długie (numer 25 bywał nieosiągalnie daleko) lub tak krótkie, że numer 25 okazywał się zbyt wysoki. Rygorystyczne nakazy muszą mieć wyłomy, np. wyjątkiem od zakazu przemieszczania się ulicami, na których numer 25 jest nieosiągalny, jest Włókiennicza, która kończy się już na numerze 21 (ale jak nie odwiedzić ulicy sławnej piosenką Agnieszki Osieckiej?). Bezwzględnym warunkiem jest też spacer symbolami Łodzi, Piotrkowską i Targową. Przyjąłem też, że do ulic, których 25 zostało już „zaliczone", można wracać pod warunkiem niepowtarzania przebytych już wcześniej odcinków. Gordyjskim węzłem okazał się jednak warunek zamknięcia trasy w pętlę (powrót do punktu A, do dworca kolejowego). Musiałem rozciąć trasę na dwa etapy połączone odcinkiem, który należy pokonać tramwajem (od przystanku Zachodnia przy Legionów do Kopernika przy Żeromskiego).
Wyjaśnienia wymaga sposób czytania okładki. Zdjęcia kolejnych posesji ułożone są zgodnie z zasadą bustrofedonu, tj. okładkę zaczynamy czytać standardowo od lewego górnego rogu pierwszej strony, lecz już drugi wiersz czytamy od prawej, kolejny od lewej itd. I tak przez 25 zdjęć. Ta praktyczna zasada była dobrze znana łodzianom w XIX wieku, skoro stworzyli ulice Przejazd i Nawrot. Na naszej okładce technika taka pozwala przebyć całą drogę bez odrywania palca od kartki, bez zrywania ciągłości podróży.

Andrzej Chętko

Bustrofedon (gr. βουστροφηδόν, boustrofidon - bruzdy, jakie znaczy pługiem wół; bous - wół, strophe - bruzda) - sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian od prawej do lewej i od lewej do prawej.

 

Spis treści

Pierwsze kolumny

Kamil Śmiechowski, Początki prasy łódzkiej
Paweł Sobczak, Łódzka prasa literacka w okresie międzywojennym
Paweł Spodenkiewicz, Życie muzyczne po wojnie
Renata Nolbrzak, Łódzkie czasopisma podziemne w PRL
Gustaw Romanowski, „Głos Robotniczy" - próby i pozory
Elżbieta Pleszkun-Olejniczakowa, Katarzyna Szklarek, Radio Łódź - od 1930 roku po dziś
Konrad W. Tatarowski, Łodzianie w Rozgłośni Polskiej RWE
Agnieszka Barczyk-Sitkowska, Początki i przemiany łódzkiej telewizji
Błażej Filanowski, Łódzkie dziennikarstwo obywatelskie i internetowy aktywizm

Kultura

Gustaw Romanowski, Wystawa Andrzeja Okińczyca w Łodzi
Mateusz Sidor, Retroperspektywy po raz piąty
Błażej Filanowski, Nie-Lot w Szklarni
Olga Łabendowicz, Druga edycja festiwalu DOMOFFON
Adriana Michalska, Introdukcja. Jacek Malczewski - Bartłomiej Jarmoliński

Historia

Hanna Tadeusiewicz, Drukarstwo w Łodzi w latach 1859-1916
Zdzisław Szczepaniak, Mieczysław Jagoszewski - dziennikarz dobrej kultury
Andrzej Kobak, Łodzianie na kartach „Rocznika" Władysława Okręta
Andrzej Drakoniewicz, Archiwum Państwowe w Łodzi
Bożena Pellowska-Chudobińska, Teatru „Thalia" zasługi dla Łodzi
Bogumił M. Woźniakowski, Historia wolnomularstwa w Łodzi
Tomasz Czarnecki, Co łódzka kultura zawdzięcza Jerzemu Antczakowi

Łódzkie organizacje pozarządowe

Wojciech Źródlak, 35. lat Klubu Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi

Wspomnienia

Henryk Marczak, Jerzy Baliński (1941-2016)
Elżbieta Słowik, Małgorzata Bartyzel (1955-2016)
Piotr Gawłowski, Jarosław Janowski (1943-2016)
Bogumił Łukaszewski, Piotr Michalak (1950-2016)
Józef Romasz, Krzysztof Ptak (1954-2016)

Recenzje

Gustaw Romanowski, Izrael Lichtenstein

Felieton bez zamówienia

Gustaw Romanowski, Ulice otwarte na świat

Osiedla, domy, ulice

Błażej Filanowski, Jaki model transportu dla Łodzi?
Dariusz Kędzierski, Limanowskiego

Z łódzkiego raptularza

Opracowała Małgorzata Golicka-Jabłońska